| Türk Sineması Ve İlkleri |
|
Günümüzde sinema öldü, ölüyor diyen Feryat ediliyor. Nedeni bu sorularda saklı… Sinema tabii ölür. 1914 yılından beri çekilen filmlerden kazanılan paralar yada bir bölümü sinemaya yatırıldı mı?... Sinema ile ilgili bir reklam yapıldı mı?... Bunca yıldır ciddi bir şekilde plato, stüdyo v.b. yatırımlar oluşturuldu mu?... Bir teknik geliştirildi mi?... Bir Sinema okulu açıldı mı?... Yapımcı, teknik adam, senarist ve oyuncu yetiştirildi mi?... Dış Pazar arandı mı?... Uluslararası kriterde film yada filmler yapıldı mı?... Sinema yayınları yapılarak seyirci film izlemeye teşvik edildi mi?... Bunların hiçbiri yapılmadığından sinema bugün böyle bir durumda. 1973’lerde nereden başladığı bilinmeyen estetik ve artistik görüşü olmayan seks filmleri furyası ile sinemanın tüm, aile seyircisini yitirmesi sinemamızı bu günlere getirmiştir. Seyirci gelmeyince kapatılan salonlar birahane, kahve olmuştur.
Bu kadar sinemamızın olumsuzluğundan bahsettik, peki sinemanın ilklerinin hiç merak etmediniz mi?... Bu konuda yaptığım araştırmayı bir ansiklopedik bilgi olarak sunuyorum sizlere…
Türkiye de (İstanbul, Galatasaray’ da bir birahanede) seyircilere ilk defa film gösterildi. (Bu filmler bir iki dakikalık kısa sahnelerdi.) 1914 14 Kasım 1914 Ayastefanos Abidesi’nin Yıkılışı Türkiye’de Fuat Uzkınay tarafından çekilen ilk film. (İlk Belge Filmi) 1916 Türkiye’de ilk Uzun Metrajlı Film ‘‘Himmet Ağa’nın İzdivacı” Yönetmen : Sıgmund Weınberg Oyuncular : Arşak Benliyan – Behzat Budak 1917 Türkiye’de ilk Film Stüdyosu “Sultanahmet’te Sağlık Müzesi’nin bulunduğu binada” Türkiye’de Cinsel Konulu İlk Film “Pençe” Yönetmen : Sedat Simavi Oyuncular : Eliza Binemeciyan – Raşit Rıza Türk Sinemasında ilk Vamp Kadın “Madam Kalitea – Pençe adlı film” 1919 Yurtdışında Çevrilen ilk Türk Filmi “Koruyan Ölü” (Faust uyarlaması) Yönetmen : Celal Esat Arseven Oyuncular : Nejat Sirer ve Alman sanatçılar Türk Sinemasında ilk Tarihi Film “Binnaz” Yönetmen : Ahmet Fehim Oyuncular : Hüseyin Kemal – Rana Dilderyan Türk Sinemasında ilk komedi Filmi “Tombul Aşığın Dört Sevgilisi” Yönetmen : İsmail Gülünç Oyuncular : Fethi Bey Kumpanyası Oyuncuları Türk Sinemasında Yurtdışında ilk ödül alan sanatçı “Muhsin Ertuğrul” 1921 Türk Sinemasında İlk Dizi Film Kahramanı “Bican Efendi” Serisi Yönetmen : Sadi Fikret Karagözoğlu 1922 Türk Sinemasında ilk Hayat Kadını – Anna Marıyevıç 1928 Türk Sinemasında İlk Türk Kadın Oyuncu – Bedia Muvahhit- “Ateşten Gömlek” Yönetmen : Muhsin Ertuğrul Oyuncular : Muhsin Ertuğrul – Bedia Muvahhit 1929 Türk Sinemasında İlk Sesli Türk Filmi “İstanbul Sokaklarında” Yönetmen : Muhsin Ertuğrul Oyuncular : Talat Artemel – Semiha Berksoy Türk Sinemasınd İlk Operet Film “Karım Beni Aldatırsa” Yönetmen : Muhsin Ertuğrul Oyuncular : Hazım Körmükçü –Vasfi Rıza Zobu Türk Sinemasında Rol Alan İlk Güzellik Kraliçesi - Feriha Tevfik – “Kaçakçılar” Yönetmen : Muhsin Ertuğrul Oyuncular : Behzat Budak – Feriha Tevfik “Gün Batarken” 1937 Türkiye’de ilk Dublajlı (Türkçe Sesli) Film “Gün Batarken” Alman Filmi Dublaj yönetmeni : İ. Galip Arcan 1939 Türk Sinemasında Şarkıcılı ilk Türk Filmi “Allah’ın Cenneti” Yönetmen : Muhsin Ertuğrul Oyuncular : Hazım Körmükçü – Ümmü Gülsüm (Mısırlı Ses Sanatçısı)
1947 Türk Sinemasında Üstün Yapım Denemesi “Bir Dağ Masalı” Yönetmen : Turgut demirağ Oyuncular : Kadri Erdoğan – İ. Galip Arcan 1948 Türk Sinemasında Ödül Kazanan İlk Film “Unutulan Sır” Yönetmen : Şakir Sırmalı (1948 yılı ilk defa düzenlenen “Yerli Film Yapanlar Cemiyeti” yarışma birincisi.) 1951 Türk Sinemasında ilk Çizgi Film “Evvel Zaman İçinde” Yönetmen : Turgut Demirağ (25 Kişilik bir Ressam kadrosu) 1952 Türk Sinemasında Çocuk Oyunculu İlk Film “Göçmen Çocuğu” 1953 Yönetmen : Suavi Tedü Oyuncular : Perihan Tedü – Küçük Ercan Türk Sinemasında ilk Korku Filmi “Drakula İstanbul’da” Yönetmen : Mehmet Muhtar Oyuncular : Atıf Kaptan – Ayfer Feray
Türk Sinemasında Kısmen Renkli ilk Film “Halıcı Kız” Yönetmen : Muhsin Ertuğrul Oyuncular : Heyecan Başaran -Agah Hün 1956 Yurt Dışında Ödül Kazanan ilk Türk Yapımı “Hitit Güneşi” Yönetmen : Sabahattin Eyüpoğlu Belgesel Türk Filmi 1959Türk Sinemasında Yurt Dışındaki Yarışmaya İzin verilmeyen Film “Üç Arkadaş” Yönetmen : Memduh Ün Oyuncular : Muhterem Nur - Fikret Hakan 1963 Türk Sinemasında ilk Kovboy Filmi “İntikam Hırsı” Yönetmen : Ahmet Sert Oyuncular : Orhan Yılmaz – Sema Yaprak 1964 Türk Sinemasında ilk Grev Filmi “Karanlıkta Uyananlar” Yönetmen : Ertem Göreç Oyuncular : Fikret Hakan – Ayla Algan 1966 Türk Sinemasında ilk Cinemaskop Film “Sırat Köprüsü” Yönetmen : Lütfü Akad Oyuncular : Orhan Günşıray – Sezer Sezin 1970 Türk Sinemasında ilk Masal Çalışması “Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler” Yönetmen : Ertem Göreç Oyuncular : Zeynep Değirmencioğlu 1971 Türk Sinemasında ilk Arabesk Film “Bir Teselli Ver” Yönetmen : Lütfü Akad Oyuncular : Orhan Gencebay – Tülin Örsek 1983 Türk Sinemasında Yakılan ilk Film “ Yorgun Savaşçı Yönetmen : Halit Refiğ Oyuncular : Can Gürzap ve 300 Sanatçı TRT Kurumu tarafından yapılan film yakılmıştır. 1988 Türk Sinemasında en fazla Gişe Geliri Film “Arabesk” Yönetmen : Ertem Oyuncular : Müjde Ar - Şener Şen (1988 değerlerine göre bir milyar gişe geliri.)
|
Türk sineması gene gündemde; bir yıl içinde çevrilen film sayısı yok denecek kadar az… Neden? Amerikan Sineması bütün salonları işgal etmiş, Amerika’da salonları galasından önce Türkiye’de gösterime giren filmleri ile ünlü… ne olacak?..
Ümit İMER
 |
Kitap Dünyası
Bir Aktörün Serüvenleri
“Yaman’ın müthiş yaşam serüveninin en yakın tanığı benim! Arkadaşlığımız 40 yılı aştı… Maceralarının çoğunu birlikte ördük. Çok hızlı yaşadı...
İş Yerinde Beden Dili
“İletişimdeki en önemli unsur söylenmeyenleri duymaktır.” Peter F. Drucker
Sevmek Zorunda Değilsin Beni
“İnsan karşılıksız sevebilir mi?” diye sordu.O anda ona gülümsedim.“Sen beni seviyorsun ya,” dedim.“Sevdiği kadına kötülük yapmış biri nasıl olur da onun kendisini karşılıksız sevmesini bekler?”
Zengin Olmanızı İstiyoruz
“Bir adama balık vererek onu bir günlüğüne beslemiş olursunuz. Ona balık tutmayı öğreterek, hayatı boyunca aç kalmamasını sağlarsınız.”
Türkler
Bugüne kadar yakın tarihimizi anlatan belgesel romanlara imza atan gazeteci-yazar Önay Yılmaz’ın yeni kitabı Türkler Alfa Yayınları’ndan çıktı.